SGK Çıkış Kodları – İşin Sona Ermesi ve Süreksiz İş Bakımından
1.Özet
İnşaat Şirketleri gibi kısa süreli istihdam alanı sağlayan işyerlerinde uygulanması gereken işten çıkış kodları incelenmiş bu doğrultuda Kod 18 ile Kod 22 karşılaştırılmış, örnekler ile uygun kullanım alanları belirtilmiştir.
2.Mevcut Uygulama ve Yorumlar
Öncelikle İşin Sona Ermesi /Kod 18′ in tabi olduğu durumun açıklanmasında fayda görülmektedir;
Kod 18 / İşin sona ermesi: Belirli bir proje, inşaat veya üretimin gerçekleşmesi amacını taşıyan işlerde amacın gerçekleşmesi ile iş de sona ermiş olacaktır. Bu durumda iş sözleşmeleri de sona ermekte ve çıkış yapılan işçiler için bu kod seçilmektedir.
Bu kod için verilebilecek örnek Şirket’in iş kolu göz önünde bulundurularak; yapılan bir inşaat projesinde çalışma üzere işe alınan işçilerin, inşaat işlerinin tamamlanarak projenin bitirilmesi ile iş sözleşmeleri de sona erecektir. Tabi bu hususun iş sözleşmelerinde açıkça belirtilmesi ve çıkış yapılırken bu durumun kendilerine tebliği gerekmektedir.
Fakat burada dikkat edilmesi gereken önemli husus belirli bir işin tamamlanmış olması kriteridir, uygulamada yapıldığı üzere 1 aydan az ve ihtiyaca göre ara ara çalışan beden işçilerinin işten ayrılmalarında işin sona ermesi kodunun beyan edilmesi doğru bir uygulama olmayacaktır.
Şöyle ki; öncelikle iş belirli değildir ve yapılan iş devam etmektedir. Örneğin şantiye temizliği için 5 beden işçisi işe alındığında işin miktarının azalması ile 3’ünün işine son verilmesinde yahut günlük beden işçisi istihdamlarının sona ermesinde artık işin sona ermesi kodu kullanılmamalıdır.
Ancak süresi 30 günden uzun sürecek belirli işler için, örneğin taş duvar işlerinin yapımına dair bir istihdam sağlanıyorsa, bu işçinin sözleşmesinde açıkça yapacağı iş ve istihdam süresinin bu işin tamamlanması yazılmak kaydı ile işçi Kod 18 ile çıkarılabilecektir.
Günlük beden işçileri işten çıkarılırken kendilerinin çıkışı Kod 22 / Diğer Nedenler ile yapılmalıdır. 30 günden az süreli çalışan bu kimseler süreksiz iş kapsamında çalışmakta ve İş Kanunu uyarınca bazı yükümlülüklerden istisna tutulmaktadırlar. Bu nedenle kendilerine sadece işin bedeli ve mesaisinin bildirilmesi yeterli olacak, ayrıca iş sözleşmesi yapılması zorunluluğu aranmayacaktır.
4.Sonuç
SGK çıkış kodu seçilirken dikkat edilmesi gereken temel husus, fiili duruma en uygun kodun seçilmesidir. Yani kod seçiminde esas olan iş sözleşmesinin sona ermesine sebep olan durumdur. Dolayısıyla çıkış kodunun da bu sebeplere en uygun şekilde seçilmesi ve işten ayrılma sebebinin dayanağının mutlaka özlük dosyasında muhafaza edilmesi gerekmektedir.
Kod 18 yukarıda açıklandığı üzere belirli bir işin sona ermesi halinde uygulanmalı, günlük çalışan beden işçilerinin işten çıkarılmaları halinde ise Kod 22/ Diğer Nedenler uygulanmalıdır.